Hiperplazja mięśniowa – proces zwiększania masy mięśniowej

• Hiperplazja mięśniowa oznacza zwiększenie liczby włókien budujących mięsień, co może prowadzić do wzrostu jego rozmiaru i masy.

• Większość włókien powstaje podczas rozwoju płodowego, a występowanie hiperplazji i dorosłych ludzi nie zostało jednoznacznie potwierdzone.

• Potencjalne mechanizmy hiperplazji tworzenie włókien z udziałem komórek satelitarnych oraz rozszczepienie włókien już istniejących.

• Hipertrofia powiększa istniejące włókna i jest dobrze udokumentowanym efektem treningu siłowego, natomiast hiperplazja miałaby zwiększać ich liczbę.

• Nie istnieje sprawdzony trening ukierunkowany na hiperplazję. Na siłowni warto się skupić na stopniowym zwiększaniu obciążeń, odpowiedniej objętości ćwiczeń i regeneracji, które wspierają rozwój masy mięśniowej.

Hiperplazja mięśniowa to zwiększenie liczby włókien budujących mięsień. Każde z nich jest długą, wielojądrową komórką zawierającą elementy odpowiadające za skurcz. Jeśli więc w mięśniu pojawiają się nowe komórki mięśniowe, dodatkowe włókna, może zwiększyć się jego rozmiar i masa. Większość włókien powstaje jednak jeszcze podczas rozwoju płodowego. Proces ten ma swoją nazwę, która brzmi: miogeneza.

Czy nowe włókna mogą tworzyć się również w ciele dorosłego człowieka? Co ciekawe, nauka nie udziela na to pytanie jednoznacznej odpowiedzi. Rozważa się między innymi udział komórek satelitarnych, które odpowiadają za rozwój i regenerację mięśni. Inna teoria mówi natomiast o możliwości rozszczepiania się już istniejących włókien. Hiperplazję zauważono w części badań wykonanych na zwierzętach, ale jej występowanie u dorosłych ludzi nadal pozostaje tematem debaty.

Dojrzałe włókna nie dzielą się tak jak zwykłe komórki mięśniowe. Potencjalny proces hiperplazji wymagałby więc syntezy nowych włókien mięśniowych z komórek prekursorowych. Najważniejszą rolę przypisuje się tutaj komórkom satelitarnym, które po otrzymaniu odpowiedniego sygnału zaczynają się namnażać i różnicować. Powstałe z nich mioblasty mogą następnie łączyć się ze sobą, tworząc wielojądrowe struktury dojrzewające do postaci włókien.

Komórki satelitarne aktywują się przede wszystkim wtedy, gdy w mięśniu pojawia się miejsce uszkodzenia. Uruchamiają wówczas syntezę mRNA i białek potrzebnych do odbudowy istniejącej tkanki mięśniowej, a następnie zwykle łączą się z istniejącymi włóknami. Naukowcy biorą też pod uwagę możliwość rozszczepiania nadmiernie rozbudowanych włókien. Nie wiadomo jednak, czy mechanizmy te zwiększają całkowitą liczbę włókien u dorosłego człowieka, czy służą głównie regeneracji i odgrywają rolę w hipertrofii mięśniowej.

Oba zjawiska mogą prowadzić do wzrostu mięśni, ale odbywa się to na zupełnie innych zasadach. Hipertrofia prowadzi do zwiększenia objętości mięśni poprzez powiększanie włókien, hiperplazja z kolei oznaczałaby wzrost ich liczby. Czym więc konkretnie się od siebie różnią?

Obecnie nie istnieje potwierdzony trening na hiperplazję, który pozwoliłby świadomie zwiększać liczbę włókien mięśniowych. Owszem, ćwiczenia siłowe wywołują napięcia mechaniczne, aktywują komórki satelitarne i pobudzają syntezę białek, ale prowadzą przede wszystkim do hipertrofii. Oznacza to, że wzrost mięśni następuje głównie poprzez powiększenie istniejących już wcześniej włókien.

Potencjalnej hiperplazji sprzyjały skrajne przeciążenia i długotrwałe rozciąganie mięśni pod obciążeniem, lecz zaobserwowano to przede wszystkim u zwierząt. Takich warunków nie można porównywać ze standardowym treningiem siłowym. Na siłowni warto więc skupić się na stopniowym zwiększaniu obciążeń, odpowiedniej objętości ćwiczeń dla konkretnych grup mięśniowych i regeneracji. Są to metody, które skutecznie wspierają rozwój masy mięśniowej.

Zjawisko hiperplazji pokazuje, że nie wszystkie mechanizmy, dzięki którym dochodzi do wzrostu mięśni, zostały już dokładnie poznane. Zwiększenie liczby włókien mięśniowych pozostaje interesującą możliwością biologiczną, lecz dostępne badania nie pozwalają uznać jej za przewidywalny efekt ćwiczeń. Dopóki nie pojawią się mocniejsze dowody, zamiast szukać programów treningowych ukierunkowanych na hiperplazję, warto rozwijać masę mięśniową poprzez dobrze udokumentowaną hipertrofię.