Atak w piłce ręcznej. Ustawienie zawodników na różnych pozycjach

Atak to okres gry, w którym drużyna posiada piłkę i dąży do zmiany stanu gry, czyli do zdobycia bramki. Gol zostaje uznany, wyłącznie wtedy, gdy piłka całym obwodem przekroczy linię bramkową, a każde trafienie podnosi wynik o jeden. Za rzut z większej odległości nie przysługują dodatkowe punkty, jak ma to miejsce na przykład w koszykówce, więc liczy się samo wypracowanie pozycji, z której da się trafić. Podobnie nie jest punktowany dodatkowo styl i efektowność trafienia.

Liczba prawidłowo przeprowadzonych ataków wiążących dwóch obrońców należy dziś do trzech najważniejszych parametrów wyniku sportowego, obok skuteczności obrony i kontrataku. Chodzi o akcje, które wymuszają reakcję obrońców i otwierają wolną przestrzeń dla partnerów. Ofensywa wymaga zatem dobrej techniki, czytania ustawienia rywali i zgrania całej drużyny, a nie pojedynczych indywidualnych zrywów. Błąd w ataku zazwyczaj oznacza stratę piłki, a tym samym szansę dla przeciwnika na szybką odpowiedź.

Sposób atakowania zależy od tego, w jakiej sytuacji drużyna wchodzi w posiadanie piłki i jak względem nich ustawiona jest obrona rywala. Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje ataku.

Nazwa wzięła się stąd, że przed rozpoczęciem akcji zawodnicy zajmują określone miejsca na boisku. Charakterystyczne jest szybkie rozgrywanie piłki w poprzek boiska, poprzedzone prostopadłymi wejściami w strefę obrony. Daje to wrażenie przewagi liczebnej i pomaga stworzyć dogodną sytuację do rzutu.

Najczęściej spotykane ustawienia to:

• 2:1:3 – dwóch skrzydłowych, obrotowy i trzech rozgrywających,
• 2:2:2 – dwóch skrzydłowych, dwóch obrotowych i dwóch rozgrywających,
  
• 2:0:4 – dwóch skrzydłowych i czterech rozgrywających.
  

Podstawowe działania w tym ataku to:

• atak pomiędzy dwóch obrońców z groźbą rzutu,
  
• minięcie indywidualne jeden na jednego,
  
• zmiana pozycji (krzyżówka) z piłką lub bez,
  
• wbiegnięcie rozgrywającego lub skrzydłowego na pozycję obrotowego,
  zasłona wykonana przez partnera.
  

• grę według zasad, czyli uzgodnione ustawienie i ruch zawodników oraz tor lotu piłki, z miejscem na improwizację;
  
• grę umowną, która określa ściśle wyznaczone zagrania: liczbę graczy, drogi, tempo i kierunki podań.
  
  

Kontratak opiera się na zaskoczeniu rywala. Liczą się start w odpowiedniej chwili, pewny chwyt i dokładne podanie w biegu. Kozłowanie opóźnia akcję, więc stosuje się je dopiero przy zakończeniu, po wyprzedzeniu obrońców.

Akcję inicjuje jedna z trzech sytuacji:

• podanie od bramkarza po obronie rzutu,
  
• przejęcie piłki przez obrońców po błędzie przeciwnika,
  
• szybkie wznowienie po straconej bramce.
  

Podział ról pokazuje materiał edukacyjny opracowany przez Związek Piłki Ręcznej w Polsce. Zadania tych samych zawodników zmieniają się zależnie od tego, czy drużyna gra spokojnie, czy kontratakuje.

Po przechwycie piłki do ataku startują zwykle skrzydłowi lub wysunięci obrońcy To tak zwani zawodnicy pierwszego tempa. Potrzebują oni w swojej grze dynamiki, łatwości wypracowania przewagi biegowej i umiejętności chwytu oraz rzutu przy maksymalnej szybkości. Zawodnicy startujący w drugie tempo biegną w stronę linii bocznej, uwalniają się od krycia i grają długimi podaniami wzdłuż linii lub po przekątnej. Muszą też od razu zdecydować, czy podać, czy kozłować, a akcję mogą zakończyć rzutem z drugiej linii.

Przepisy ograniczają to, co atakujący może zrobić z piłką, a także to, jak może walczyć o pozycję.

Zawodnik z piłką może:

• trzymać ją najwyżej 3 sekundy,
  
• zrobić najwyżej 3 kroki,
  
• kozłować wielokrotnie, ale tylko jedną ręką.
  

Zasłona ma utrudnić ruch obrońcy, a nie go przesunąć. Wykonuje się ją zwykle tyłem do rywala. Zawodnik musi wyraźnie się zatrzymać, a zaraz po niej odejść w stronę pozycji rzutowej. Zabronione jest:

• blokowanie przeciwnika rękami, nogami i ramionami,
  
• odpychanie i przytrzymywanie,
  
• wbieganie lub wskakiwanie w rywala.
  

Atak w piłce ręcznej to połączenie szybkości, odpowiedniego ustawienia i współpracy całego zespołu. Drużyna wybiera między szybkim kontratakiem a spokojnym atakiem pozycyjnym, w którym każdy zawodnik ma swoje zadania. Wszystko musi odbywać się w granicach przepisów, czyli trzech kroków, trzech sekund i zakazu pasywnej gry. Do gry i treningów trzeba dobrać odpowiedni sprzęt, a piłki, buty i odzież kupisz w Decathlon.

1. Ośrodki Szkolenia Piłki Ręcznej. (2019, maj). Poradnik metodyczno-szkoleniowy OSPR. Część II: Technika i taktyka indywidualna. Pobrano 25 października 2026 z https://ospr.edu.pl/resources/uploads/personal/Poradnik+met_szkol_OSPR_cz_II_tech_takt_05.2019_popr5.05.pdf